Có những đàn nuôi cả năm vẫn èo uột. Quân thưa, mật không có, mà cũng không chết hẳn. Nuôi tiếp thì phí chỗ, bỏ thì tiếc.
Ghép hai đàn như vậy lại đôi khi cho một đàn dùng được. Nhưng làm ẩu thì mất cả hai, nên phải biết khi nào nên và khi nào đừng.
- Chỉ ghép khi cả hai đàn còn khoẻ tương đối, chỉ thiếu quân
- Đàn đang bệnh hoặc bị kiến phá thì đừng ghép, sẽ lây sang đàn kia
- Ghép vào chiều mát, làm nhẹ tay, đặt gần nhau vài ngày trước
- Ghép xong để yên ít nhất hai tuần
Khi nào nên ghép
Trường hợp hợp lý nhất là hai đàn cùng ít quân nhưng đều sạch sẽ, không bệnh, không bị phá. Ví dụ hai tổ mới tách năm ngoái, cả hai đều không lên nổi vì gặp mùa khô ngay sau khi tách.
Trường hợp thứ hai là một đàn mất chúa, quân còn kha khá. Ghép quân đó về đàn có chúa thì được thêm sức, còn hơn để tàn dần.
Trường hợp không nên ghép: đàn có dấu hiệu mốc trong tổ, đàn đang bị kiến hoặc mối phá, đàn có mùi lạ. Ghép mấy thứ đó là mang vấn đề sang đàn còn lành.
| Tình trạng hai đàn | Nên ghép | Vì sao |
|---|---|---|
| Cả hai ít quân, sạch | Nên | Cộng lại đủ sức tự đứng |
| Một đàn mất chúa, còn quân | Nên | Cứu được phần quân |
| Một đàn có mốc trong tổ | Không | Mang mốc sang đàn lành |
| Một đàn đang bị kiến phá | Không | Xử lý kiến trước đã |
| Cả hai đang suy nhanh | Không | Ghép cũng không cứu được |
Chuẩn bị trước khi ghép
Đặt hai thùng sát cạnh nhau vài ngày trước, cửa cùng hướng. Cho ong hai bên quen qua lại, giảm xô xát khi nhập.
Chọn thùng nhận là thùng của đàn có chúa, hoặc thùng nào tình trạng tốt hơn. Đàn còn lại sẽ được chuyển sang.
Chọn ngày trời mát, làm vào cuối buổi chiều khi ong đã về gần đủ. Không làm giữa trưa nắng, không làm ngày mưa.
Chuẩn bị sẵn chỗ để thùng trống sau khi ghép, và dụng cụ sạch. Làm nhanh gọn thì đàn ít xáo trộn.
Cách làm
Mở cả hai thùng. Chuyển từ từ phần bọng và quân của đàn cho sang thùng nhận, đặt sát vào phần sẵn có chứ đừng đặt chồng lên.
Đừng chuyển hết một lúc. Chuyển phần lớn, để lại thùng cũ tại chỗ vài ngày, cửa vẫn mở. Số ong còn sót sẽ tự tìm sang thùng mới vì đàn của chúng đã ở đó.
Sau ba bốn ngày thì dọn thùng cũ đi.
Ong dú ít gây gổ hơn ong mật, phần lớn trường hợp nhập êm. Có thể có vài con đánh nhau trong vài giờ đầu, đó là bình thường.
Sau khi ghép
Hai tuần đầu để yên hoàn toàn. Không mở thùng, không dời, không thu gì.
Nhìn từ ngoài: nếu sang tuần thứ hai thấy ong ra vào đều, có mang phấn, thì coi như đã nhập xong.
Nếu thấy xác ong nằm nhiều trước cửa trong nhiều ngày liền thì hai đàn đang đánh nhau, thường do ghép lúc đàn đang căng hoặc chuyển quá nhanh. Trường hợp này ít gặp nhưng có.
Đàn ghép thành công thường cần vài tháng mới thật sự mạnh. Đừng vội thu mật hay tách lại trong năm đó.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Ghép đàn đang có mốc hoặc đang bị kiến phá
- Chuyển hết quân một lúc rồi dọn thùng cũ ngay
- Ghép xong vài ngày lại mở thùng kiểm tra
Câu hỏi thường gặp
Ghép mấy đàn một lúc được không?
Nên ghép hai. Ghép ba đàn cùng lúc thì xáo trộn lớn, rủi ro cao hơn nhiều.
Có cần tách chúa của đàn kia ra trước không?
Nếu cả hai đều có chúa thì thường một chúa sẽ bị loại trong quá trình nhập. Ghép đàn mất chúa vào đàn có chúa là trường hợp êm nhất.
Ghép xong bao lâu thì đàn mạnh?
Vài tháng, tuỳ mùa. Ghép vào đầu mùa hoa thì nhanh hơn hẳn ghép vào mùa khô.
Thùng cũ có dùng lại được không?
Được, sau khi làm sạch và phơi nắng. Nếu thùng từng bị mốc thì nên phơi kỹ hoặc bỏ hẳn.
Ghép có làm mất mật đang có không?
Phần bọng mật chuyển sang cùng đàn nên không mất. Chỉ mất nếu làm vỡ bọng trong lúc chuyển, nên phải nhẹ tay.