Nhân đàn nhanh và nhân đàn bền: hai cách nghĩ khác nhau

Có hai kiểu người nuôi. Một kiểu tách tối đa mỗi năm, số tổ tăng nhanh. Kiểu kia tách ít, giữ đàn dày.

Sau năm năm thì hai trại khác hẳn nhau, và không phải trại nhiều tổ hơn là trại tốt hơn.

Hai hướng khác nhau ở đâu

Nhân nhanh: tách mọi đàn đủ điều kiện, mỗi năm một lần, có khi ép hai lần. Số tổ tăng gấp rưỡi tới gấp đôi mỗi năm.

Nhân bền: chỉ tách những đàn thật dư sức, giữ phần lớn để nuôi dày. Số tổ tăng chậm, có năm không tăng.

Cái khác nhau không nằm ở kỹ thuật mà ở chỗ chấp nhận đánh đổi gì.

Vì sao nhân nhanh hay hụt

Mỗi lần tách là cả hai bên đều mất một phần sức. Tách liên tục thì không đàn nào kịp hồi.

Kết quả là trại đông tổ nhưng toàn đàn mỏng. Mùa mưa nhìn thì ổn, tới tháng 1–3 là hàng loạt cùng suy một lúc, vì đàn nào cũng ít dự trữ.

Nhiều người mất một nửa số tổ trong một mùa khô rồi mới hiểu. Tính ra sau ba năm số tổ còn lại có khi ít hơn người nhân chậm.

Chưa kể nuôi nhiều tổ mỏng thì công chăm tăng mà mật thu lại chẳng bao nhiêu.

Khi nào nhân nhanh là hợp lý

Khi mục tiêu là bán tổ giống chứ không phải lấy mật. Lúc đó số tổ chính là sản phẩm.

Khi nguồn hoa quanh nhà rất dồi dào, đủ nuôi số lượng lớn.

Khi có thời gian chăm sát, phát hiện sớm đàn nào đuối để can thiệp.

Ba điều kiện đó mà thiếu một thì nhân nhanh dễ thành nhân rồi mất.

Cách trại đang làm

Ở trại Trảng Bàng chọn hướng bền. Mỗi năm chỉ tách những đàn thật sự dư sức, thường là số ít trong tổng số.

Phần còn lại để nuôi dày, tập trung vào chất lượng mật và giữ đàn qua mùa khô.

Số tổ tăng chậm nhưng gần như không mất đàn nào vì lý do suy kiệt. Mật thu ổn định qua các năm, và tổ nào cũng đủ khoẻ để bán được nếu khách hỏi.

Nếu tính lại thì cách này cho tổng số tổ sau năm năm không kém, mà đỡ công và đỡ lo hơn nhiều.

Có một cái lợi nữa khó đo bằng con số: đàn dày thì bán được. Khách tới xem thấy tổ nào cũng khoẻ thì tin ngay, không cần thuyết phục. Trại toàn đàn mỏng thì dù đông tổ vẫn khó bán, mà bán rồi khách nuôi không lên lại quay lại trách.

Những chỗ người nuôi hay vấp

• Đặt mục tiêu số tổ mà không tính tới sức từng đàn
• Tách hai lần trong một năm ở vùng có mùa khô dài
• So số tổ với trại khác mà không so nguồn hoa

Câu hỏi thường gặp

Mỗi năm tăng bao nhiêu tổ là hợp lý?

Tuỳ nguồn hoa và sức mình. Tăng vừa phải mà đàn nào cũng khoẻ vẫn hơn tăng gấp đôi rồi mất một nửa.

Có cách nào vừa nhanh vừa bền không?

Chỉ khi nguồn hoa dư dả và có công chăm sát. Đa số trường hợp phải chọn một hướng.

Nhân bền thì bao lâu mới có trại lớn?

Chậm hơn nhưng chắc. Nhiều trại lớn hiện nay đi đường đó, chỉ là mất nhiều năm.

Tách rồi bán ngay tổ con được không?

Được nếu tổ con đã ổn định vài tháng. Bán tổ con quá non thì người mua dễ mất đàn, mà mình mất uy tín.

Trại nhỏ vài tổ thì nên theo hướng nào?

Bền. Vài tổ mà khoẻ thì có mật dùng và có nền để tăng dần, còn tách sớm thì dễ mất cả.