Hoa dại ven ruộng — nguồn ăn bị xem thường

Hỏi người nuôi nguồn hoa chính là gì, phần lớn kể tên cây lớn: tràm, điều, cây ăn trái.

Nhưng những cây đó chỉ nở vài tuần trong năm. Phần lớn thời gian còn lại, thứ nuôi đàn là lớp hoa dại lúp xúp mà ai cũng muốn dọn cho sạch vườn.

Vì sao hoa nhỏ lại quan trọng với ong dú

Ong dú thân nhỏ, vòi ngắn. Những bông hoa li ti mà ong mật không buồn ghé thì lại vừa tầm với chúng.

Cỏ hôi, sài đất, rau trai, cỏ mực, các loại cúc dại ven bờ — mỗi bông chẳng đáng gì nhưng mọc thành đám thì cộng lại đáng kể, và quan trọng hơn là nở rải rác quanh năm chứ không dồn vào một đợt.

Nguồn nền này giữ cho đàn không đứt bữa giữa hai mùa hoa lớn. Mất nó thì đàn phải ăn vào dự trữ.

Vài loại thường gặp ở Đông Nam Bộ

Không cần trồng, phần lớn tự mọc nếu để yên.

Dọn cỏ thế nào cho hợp lý

Không ai bảo để vườn hoang. Nhưng dọn có chọn lọc thì khác dọn trắng.

Cách trại làm: giữ vài vạt cỏ có chủ đích ở góc vườn và dọc bờ rào, phần còn lại vẫn dọn bình thường. Vạt giữ lại chọn chỗ ít ảnh hưởng đi lại.

Thời điểm dọn quan trọng hơn cả. Đừng phát trụi vào tháng 1–3, đúng lúc đàn đang đói nhất. Nếu buộc phải dọn phòng cháy thì dọn từng phần, chừa lại một mảng.

Thử một mùa rồi tự đánh giá

Cách kiểm chứng đơn giản: giữ lại một vạt cỏ gần khu tổ trong một mùa, rồi quan sát ong về có mang phấn màu gì.

Phấn hoa mỗi loại một màu. Nhìn chân ong lúc về là biết chúng đang ăn ở đâu. Nếu thấy màu phấn trùng với màu hoa ở vạt cỏ mình giữ, nghĩa là chỗ đó có ích thật.

Ghi lại vài tháng là biết vườn nhà mình nên giữ loại nào, bỏ loại nào. Đó là dữ liệu riêng, đáng tin hơn mọi danh sách tham khảo.

Cũng nên để ý những cây bụi ven rào mà mình vẫn phát định kỳ. Nhiều loại trong đó ra hoa đúng vào quãng giáp hạt, phát trụi là mất nguồn cuối cùng. Chỉ cần lùi lịch phát lại vài tuần là đàn đỡ hẳn.

Những chỗ người nuôi hay vấp

• Phát trụi toàn vườn ngay giữa mùa thiếu hoa
• Phun thuốc diệt cỏ ở khu vực quanh tổ
• Chỉ trồng cây lớn mà bỏ hẳn lớp hoa nền

Câu hỏi thường gặp

Giữ cỏ có làm vườn xấu không?

Giữ có chọn lọc ở góc vườn và bờ rào thì không ảnh hưởng mấy tới cảnh quan, mà khác hẳn để vườn hoang.

Cỏ dại có cạnh tranh với cây trồng không?

Có ở gốc cây non. Giữ cỏ ở chỗ trống và bờ rào, vẫn làm sạch quanh gốc cây trồng thì không xung đột.

Thuốc diệt cỏ có hại cho ong dú không?

Hại gián tiếp và rất nặng: nó xoá nguồn ăn nền. Ngoài ra dư lượng còn ảnh hưởng tới ong khi chúng ghé những cây sống sót.

Nên trồng thêm hay để tự mọc?

Để tự mọc là chính, trồng thêm vài vạt hoa dễ sống để lấp quãng thiếu. Trồng cầu kỳ thường không đủ công chăm.

Làm sao biết ong đang ăn hoa nào?

Nhìn màu phấn ở chân ong lúc về, đối chiếu với hoa đang nở quanh nhà. Ghi lại vài tháng là ra bản đồ nguồn hoa của vườn mình.