Vận chuyển tổ ong dú đường xa mà không sốc đàn

Chọn kỹ, trả tiền xong, nhưng về tới nhà vài tuần là đàn xuống. Người mua trách người bán, người bán trách người mua.

Thật ra phần lớn hỏng nằm ở quãng đường giữa hai bên. Ong dú chịu rung và chịu nóng kém, mà đó lại là hai thứ dễ kiểm soát nhất nếu biết trước.

Chuẩn bị trước khi đi

Bịt cửa tổ khi trời đã tối hẳn, lúc ong đã về đủ. Bịt ban ngày là bỏ lại một phần quân đang đi kiếm ăn.

Dùng lưới thoáng hoặc bông gòn chứ đừng bịt kín bằng băng keo. Ong dú chịu ngộp rất kém, thùng kín là chết nhanh hơn cả rung lắc.

Kiểm tra bên trong xem bọng mật có chắc không. Bọng đầy mà không được chèn thì lắc mạnh sẽ vỡ, mật chảy ra làm ướt ấu trùng và dính bết cả đàn. Chèn nhẹ bằng giẻ mềm hoặc giấy báo vò, đủ để không xê dịch.

Trên đường

Nhiệt độ là kẻ giết đàn nhanh nhất. Cốp xe kín giữa trưa ở Tây Ninh lên tới trên năm mươi độ, đủ để cả đàn chết ngộp trước khi tới nơi.

Về tới nơi

Mở cửa tổ ngay khi đặt xong, đừng để qua đêm rồi mới mở. Đàn cần thoát nhiệt và cần ra ngoài định vị lại.

Đặt luôn vào vị trí cố định, đừng đặt tạm rồi hôm sau dời. Ong dú định vị theo cảnh quan quanh tổ, dời lần nữa là chúng lại phải học lại từ đầu.

Ngày đầu ong sẽ bay vòng vòng trước cửa, đó là bình thường, chúng đang ghi nhớ chỗ mới. Đừng đứng che, đừng khua động.

Một tuần đầu

Không mở thùng. Không cho ăn. Không làm gì cả ngoài việc đứng xa nhìn.

Dấu hiệu tốt: sang ngày thứ hai thứ ba đã có ong bay ra xa, và tới cuối tuần thì bắt đầu thấy con mang phấn về.

Dấu hiệu xấu: ong bò lổm ngổm quanh thùng không bay lên được, hoặc xác ong nằm nhiều trước cửa. Đó là đàn đã bị sốc nặng hoặc dính nóng trên đường.

Nếu qua được tuần đầu thì phần lớn là ổn. Từ đó trở đi chăm như tổ bình thường.

Những chỗ người nuôi hay vấp

• Chở giữa trưa cho tiện đường
• Bịt cửa bằng băng keo kín mít
• Về tới nhà đặt tạm một chỗ, hôm sau mới dời tới chỗ chính

Câu hỏi thường gặp

Chở được xa nhất bao nhiêu?

Không có ngưỡng cứng, nhưng dưới ba tiếng thì an toàn hơn hẳn. Quãng dài hơn nên chia chặng và đi ban đêm.

Có cần cho ăn trên đường không?

Không. Đàn có sẵn dự trữ trong tổ, và cho ăn lúc di chuyển chỉ làm bẩn thùng.

Tổ mới về bao lâu thì thu mật được?

Ít nhất vài tháng, để đàn ổn định và gây lại dự trữ. Thu ngay sau khi về là cách chắc chắn làm đàn suy.

Mua tổ ở tỉnh khác có nên không?

Được, nhưng nên chọn vùng khí hậu tương tự. Tổ quen vùng mát mang về nơi nắng gắt thì phải mất thời gian thích nghi, tỉ lệ hỏng cao hơn.

Ong bay mất sau khi thả thì sao?

Vài con lạc là chuyện thường. Cả đàn bỏ đi thì hiếm, thường do đặt chỗ quá nóng hoặc quá động, nên xem lại vị trí.