Ong dú tháng 3 Trảng Bàng: vượt qua khan hoa và chọn tổ giống tốt

Tháng 3 ở Trảng Bàng: Thử thách lớn nhất trong năm

Mình nuôi ong dú ở Trảng Bàng đã mười mấy năm, và tháng 3 luôn là khoảng thời gian căng thẳng nhất. Lúc này, cao su đã rụng lá gần hết, các khu thực bì bị chủ vườn dọn sạch để chuẩn bị trồng lúa, còn hoa điều thì chưa nở. Nguồn hoa tự nhiên gần như không có, chỉ còn một số cây ăn trái rải rác và hoa dại ven ruộng. Ong dú phải bay xa hơn bình thường, tiêu tốn năng lượng nhiều mà lại kiếm ăn ít, nên đàn dễ suy yếu. Chính vì thế, cách chọn tổ giống tốt vào tháng 3 trở thành chìa khóa để vượt qua giai đoạn này.

Tôi nhận thấy rằng không phải tổ nào cũng có thể sống sót qua tháng 3. Những tổ yếu sẽ bị suy dần, đến tháng 4 khi hoa bắt đầu nở trở lại thì đã quá muộn. Vì vậy, việc chọn lọc tổ giống từ sớm là cần thiết.

Cách nhận biết tổ ong dú khỏe vào tháng 3

Khi kiểm tra tổ, mình thường nhìn vào ba điểm chính. Thứ nhất là lỗ ra vào: tổ khỏe có lỗ sạch, ong canh gác nhanh nhạy, khi tay lại gần thì ong bu vào hoặc bay lên cảnh báo ngay. Tổ suy yếu thì lỗ bẩn, ong canh chậm chạp, thậm chí mấy con ong nằm ở lỗ không động. Thứ hai là tiếng ong: mở nắp tổ nhẹ nhàng, tổ khỏe phát ra tiếng rầm rầm đều đặn, ong bay xung quanh mạnh mẽ. Tổ yếu thì tiếng yếu ớt, ít ong bay, nhiều ong nằm im. Thứ ba là lượng thức ăn tích trữ: kiểm tra bên trong, tổ tốt vẫn có những bọng mật và bọng phấn, tổ yếu thì gần như trống rỗng.

Mình cũng chú ý đến tuổi tổ. Những tổ mới tách được 4–6 tháng, vừa đủ mạnh để tự bảo vệ, thường khỏe hơn tổ quá cũ hoặc quá non. Tổ quá cũ (trên 3 năm) thường có sức đẻ yếu, ong già, không chịu được khó khăn.

Kỹ thuật bổ sung thức ăn khi khan hoa

Chọn được tổ tốt rồi, bước tiếp theo là giúp chúng vượt qua tháng 3. Mình thường chuẩn bị nước đường loãng (1 phần đường : 1 phần nước) hoặc mật pha loãng và để vào tổ bằng cách chắt nhẹ vào các bọng sáp. Không nên cho quá nhiều một lúc, vì ong dú không thích thức ăn đột ngột xuất hiện. Mình cho thêm khoảng 2–3 lần mỗi tuần, mỗi lần không quá 100 ml. Điều này giúp đàn có đủ năng lượng để duy trì ấu trùng và không bị đói kéo dài.

Ngoài ra, mình cũng cố gắng tìm hoa cho ong. Những cây ăn trái như xoài, vú sữa, cam quýt dù nở ít nhưng vẫn cung cấp phấn. Một số người nuôi trồng hoa nhân tạo hoặc gieo rau thơm để tăng nguồn hoa. Ở Trảng Bàng, nếu có điều kiện, mình khuyến khích trồng thêm cây hoa dại như bồ công anh hoặc cây họ cúc để ong kiếm ăn.

Chuẩn bị cho tháng 4 và những tháng sau

Vào cuối tháng 3, nếu tổ giống đã được chọn tốt và bổ sung thức ăn đủ, đàn sẽ bắt đầu phục hồi. Tháng 4 là lúc cao su và cây ăn trái bắt đầu nở hoa, nguồn hoa dồi dào trở lại. Đây cũng là thời điểm thích hợp để tách đàn nếu mình muốn nhân bộ tộc. Những tổ vượt qua tháng 3 thành công thường khỏe hơn hẳn những tổ không được chọn lọc.

Kinh nghiệm của mình là không nên quá vội vàng bổ sung thức ăn cho tất cả tổ. Hãy tập trung vào những tổ có dấu hiệu khỏe, có tiềm năng. Những tổ quá yếu, thậm chí có dấu hiệu suy thoái (ong già, mất chủng), nên để cho tự nhiên hoặc hợp nhất với tổ khác sớm để tránh lãng phí công sức.

Câu hỏi thường gặp