Chọn tổ ong dú mạnh vào mùa khô Trảng Bàng: tiêu chí sống còn

Mùa khô từ tháng 12 đến tháng 4 là thời gian khắc nghiệt nhất với ong dú ở Trảng Bàng. Cao su rụng lá, thực bì bị dọn sạch, hoa dại ven ruộng cũng tàn—nguồn thức ăn giảm đáng kể. Đàn yếu sẽ suy kiệt, thậm chí chết trước khi mưa về. Vì vậy, từ tháng 11 trở lại, người nuôi phải chọn tổ giống mạnh để chuẩn bị cho giai đoạn khó khăn này.

Dấu hiệu tổ ong dú mạnh vào cuối mùa mưa

Khi tháng 11 đến, mật tràm còn sót lại từ mùa cao điểm. Đây là lúc tốt nhất để đánh giá tổ. Tổ mạnh sẽ có lực lượng đàn dày đặc, không chỉ ở lối vào mà cả bên trong tổ. Người nuôi có thể nhìn thấy ong bay ra bay vào liên tục, tiếng ong gầm rì vang vọng rõ ràng. Khi mở tổ, khoang sáp đầy đặc, ô trứng kín đặc, mật đầy bọng. Tổ như vậy có đủ lực để vượt qua mùa khô.

Ngược lại, tổ yếu sẽ có ít ong, lối vào im lặng, tiếng gầm nhỏ xíu. Bên trong tổ, khoang sáp thưa thớt, ô trứng ít, mật không nhiều. Những tổ này rất dễ bị suy yếu khi vào tháng 1–2. Người nuôi nên ghi nhớ: không nên giữ tổ yếu qua mùa khô vì tỷ lệ chết cao, còn lãng phí thức ăn.

Cách đánh giá độ mạnh của đàn

Mình thường dùng phương pháp quan sát đơn giản: đếm số ong trên lối vào trong vòng 1 phút vào buổi sáng (7–8 giờ). Tổ mạnh sẽ có 50–100 con bay ra vào. Tổ trung bình 20–40 con. Tổ yếu dưới 10 con. Ngoài ra, người nuôi có thể nghe tiếng gầm: tổ mạnh gầm vang, tổ yếu gầm nhỏ.

Khi kiểm tra bên trong tổ, hãy chú ý tới sự phân bố của ong. Ong sẽ tập trung ở phía trên tổ nơi có mật và ô trứng. Nếu ong tập trung ở phía dưới, chứng tỏ đàn đã bắt đầu suy yếu. Màu của ong cũng là dấu hiệu: ong trẻ sẽ có màu sáng hơn, ong già có màu tối. Tổ mạnh sẽ có nhiều ong trẻ.

Lựa chọn tổ mẹ cho mùa khô

Nếu người nuôi có kế hoạch tách tổ hoặc nuôi tổ mẹ, mùa khô là thời điểm không thích hợp. Tốt nhất hãy chọn tổ mẹ từ tháng 9–10, khi đàn còn mạnh và mật còn dồi dào. Tổ mẹ cần có lực lượng đàn lớn, trứng nhiều, mật nhiều để có thể tách con và vẫn sống sót qua mùa khô.

Ở Trảng Bàng, những tổ sinh sản từ tháng 8–9 sẽ trưởng thành và mạnh vào tháng 11. Đây là lúc lý tưởng để chọn tổ mẹ. Nếu bắt buộc phải tách tổ vào mùa khó khăn, người nuôi phải chuẩn bị thức ăn bổ sung (nước đường) để giúp cả tổ mẹ và tổ con sống sót.

Chuẩn bị tổ yếu để vượt qua mùa khô

Nếu người nuôi không muốn loại bỏ tổ yếu, có thể hỗ trợ bằng cách cung cấp nước đường hoặc mật từ tổ khác. Tuy nhiên, cách này tốn công và chi phí. Hiệu quả tốt hơn là gộp tổ yếu vào tổ mạnh vào tháng 12, khi hoa gần như không còn. Ong từ tổ yếu sẽ được tổ mạnh chấp nhận nếu làm từ từ, đặt tổ yếu cạnh tổ mạnh trong vài ngày rồi mở lối thông giữa chúng.

Mình thường ghi chú lại tổ nào mạnh, tổ nào yếu vào cuối mùa mưa để dễ quản lý. Những tổ mạnh sẽ được ưu tiên chăm sóc, bảo vệ khỏi lạnh và kiến. Những tổ yếu có thể được gộp hoặc loại bỏ sớm để tiết kiệm công sức.