Kỹ thuật tách đàn ai cũng học được sau vài lần. Cái quyết định thành bại lại là thời điểm.
Cùng một người làm, cùng một cách, tách tháng 6 với tách tháng 12 cho kết quả khác hẳn.
- Tháng 5 tới tháng 9 là cửa sổ hợp lý nhất
- Tổ con cần vài tháng có hoa trước khi gặp mùa khô đầu tiên
- Tách vào tháng 10–12 gần như chắc chắn khó khăn
- Tuyệt đối không tách trong quãng tháng 1–3
Vì sao thời điểm quyết định
Tách xong cả tổ mẹ lẫn tổ con đều mất một phần sức. Cả hai phải tự kiếm ăn ngay để gây lại.
Nếu ngoài kia đang mùa hoa thì việc đó dễ. Nếu đang mùa trống thì cả hai cùng đuối, và tổ con thường không qua nổi.
Ngoài ra tổ con cần thời gian để gây dựng trước khi gặp mùa khó đầu tiên. Tách tháng 6 thì có bốn năm tháng chuẩn bị. Tách tháng 11 thì chỉ có vài tuần.
| Tháng tách | Nguồn hoa lúc đó | Thời gian tới mùa khô | Đánh giá |
|---|---|---|---|
| 1 – 3 | Rất ít | Đang trong mùa khô | Không bao giờ |
| 4 | Chớm có | 8 tháng | Chờ thêm vài tuần |
| 5 – 7 | Rộ | 6 – 7 tháng | Tốt nhất |
| 8 – 9 | Còn đều | 3 – 4 tháng | Được |
| 10 – 11 | Thưa dần | 1 – 2 tháng | Rủi ro cao |
| 12 | Sắp cạn | Ngay lập tức | Không nên |
Cửa sổ tháng 5 tới 9
Đây là quãng mưa đều, hoa dại và cây bụi nở liên tục, đàn đang sung nhất trong năm.
Tách trong quãng này thì cả hai bên đều hồi nhanh. Tổ con có thời gian gây quân, gây dự trữ, và thường qua được mùa khô đầu tiên.
Trong quãng này thì đầu mùa tốt hơn cuối mùa, vì thời gian chuẩn bị dài hơn.
Nếu chỉ tách một lần trong năm thì tháng 5 tới tháng 7 là hợp lý nhất.
Một cách làm ở trại: chọn ngày tách vào đầu tuần có dự báo nắng vài ngày liên tiếp. Tách xong gặp mưa dầm ngay thì cả hai bên đều không ra ngoài được, chậm hơn hẳn so với tách vào đợt nắng.
Vì sao không tách tháng 1 tới 3
Đây là quãng đói nhất trong năm ở Đông Nam Bộ. Cao su rụng lá, thực bì bị dọn, cỏ dại tàn.
Đàn mẹ đang ăn vào dự trữ, chia đôi ra thì cả hai bên đều không đủ.
Chưa kể đây là mùa kiến mạnh nhất, mà tổ con quân mỏng là mục tiêu ưa thích của kiến.
Tách trong quãng này gần như chắc chắn mất tổ con, và làm đàn mẹ suy theo.
Nếu lỡ phải tách ngoài mùa
Đôi khi buộc phải, ví dụ đàn quá đông có dấu hiệu chia tự nhiên.
Lúc đó phải chuẩn bị kỹ hơn: chọn đàn thật mạnh, chia sao cho cả hai bên đều có dự trữ dày, đặt tổ con ở chỗ tốt nhất trong vườn.
Chấp nhận có thể phải cho ăn qua mùa khó.
Và chỉ tách một đàn thôi, đừng tách hàng loạt ngoài mùa. Thử một cái, thấy qua được thì năm sau mới tính.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Tách vào cuối năm vì thấy đàn đang mạnh
- Tách nhiều đàn cùng lúc ngoài mùa thuận
- Tách rồi thu mật của đàn mẹ trong cùng năm
Câu hỏi thường gặp
Một năm tách được mấy lần?
Với đàn thật khoẻ thì một lần. Ép hai lần trong năm ở vùng có mùa khô dài thường làm đàn không kịp hồi.
Đàn có dấu hiệu chia tự nhiên thì sao?
Nếu vào mùa thuận thì tách luôn. Ngoài mùa thì chuẩn bị kỹ và chỉ tách đàn đó.
Vùng khác có lịch giống không?
Không. Mỗi vùng có nhịp mùa riêng, phải dựa vào lịch hoa của vườn mình.
Tách xong bao lâu thì biết thành công?
Khoảng bốn tới sáu tuần, khi thấy ong non tập bay trước cửa tổ con.
Tách đàn mẹ có bị ảnh hưởng lâu không?
Đàn mẹ hồi nhanh hơn tổ con, thường vài tháng. Nhưng không nên thu mật đàn mẹ trong năm đó.