Ong dú tháng 3 ở Trảng Bàng: vượt qua giai đoạn khan hoa và tái sinh đàn

Tháng 3: Giai đoạn sống còn của ong dú ở Trảng Bàng

Mình nuôi ong dú ở Trảng Bàng được hơn mười năm, và mình có thể nói rằng tháng 3 là tháng khó nhất trong năm. Lúc này, cao su ở vùng đã rụng hết lá, thực bì bị dọn sạch, các cây ăn trái cũng không còn hoa. Đàn ong dú của người nuôi nào không chuẩn bị kỹ từ tháng 1, tháng 2 thì sẽ bị suy đàn nặng, thậm chí có nguy cơ chết hàng loạt. Đây không phải sợ hãi vô cớ, mà là kinh nghiệm thực tế từ những năm nuôi ở vùng này.

Lý do tháng 3 khan hoa là do chu kỳ khô hạn của Trảng Bàng. Từ tháng 12 đến tháng 4 là mùa khô, lượng mưa rất ít. Cao su rụng lá vì khô hạn, thực bì được nông dân dọn để làm vườn, các cây hoa dại ven ruộng cũng héo úa. Ong dú có bán kính kiếm ăn chỉ khoảng 300–500 mét, không thể bay xa tìm hoa. Vì thế, trong khoảng thời gian này, người nuôi phải chủ động bổ sung thức ăn.

Bổ sung thức ăn: Cách duy nhất để ong sống

Mình bổ sung cho ong bằng nước đường. Cách làm đơn giản: lấy đường cát, hòa với nước sạch theo tỷ lệ 1 phần đường : 1 phần nước (hoặc thậm chí 1:1,5 nếu đường khan). Đun nóng để đường tan hết, để nguội rồi cho vào hộp nhỏ có nắp có lỗ để ong hút. Mình đặt hộp này gần tổ, cao hơn mặt đất khoảng 20–30 cm để tránh kiến. Mỗi tổ mình cho khoảng 200–300 ml nước đường mỗi ngày, nhưng phải theo dõi: nếu ong ăn hết nhanh chóng là đàn đang khát, cần tăng lượng. Tuyệt đối không cho quá nhiều một lúc vì dễ gây thối ấu trùng hoặc ong bị bệnh.

Ngoài nước đường, mình còn chuẩn bị phấn hoa từ tháng trước. Tháng 2, khi còn một ít hoa, mình gom phấn lên cho vào lọ kín, để tủ lạnh. Tháng 3, mình lấy ra, trộn với nước đường thành cơm phấn, rồi cho ong ăn. Phấn rất quan trọng vì nó cung cấp protein cho ấu trùng. Nếu không có phấn, ong sẽ không đẻ được, đàn sẽ suy lực luôn.

Theo dõi sức khỏe đàn: Dấu hiệu cảnh báo

Tháng 3, mình kiểm tra đàn thường xuyên, cứ 3–4 ngày một lần. Dấu hiệu ong còn khỏe là: ong bay ra bay vào liên tục (dù hoa khan), khi mở nắp tổ thấy ong đông đúc ở trong, ấu trùng và nhộng còn nhiều, nước mật vàng ửng trong bọng sáp. Ngược lại, nếu thấy ong bay chậm, ít ong bên ngoài, ấu trùng thưa thớt, mật trong bọng sáp có màu xám xanh thì đó là dấu hiệu đàn đang suy. Lúc đó cần tăng cường bổ sung ngay.

Bệnh tật cũng dễ xuất hiện khi ong yếu. Mình thường gặp hiện tượng ấu trùng bị thối (ấu trùng có mùi hôi, dịch nâu trong bọng sáp). Nguyên nhân thường là do nấm mốc hoặc vi khuẩn, thường xảy ra khi bổ sung quá nhiều nước đường hoặc hộp bổ sung bị nhiễm. Để tránh, mình luôn sạch sẽ hộp bổ sung, và nếu phát hiện ấu trùng thối, mình sẽ dừng bổ sung 2–3 ngày, để ong tự khắc phục.

Chuẩn bị cho mùa mưa: Bước ngoặt của năm

Cuối tháng 3, mưa bắt đầu về (tháng 5 là thời điểm mưa chính thức, nhưng mưa rào có thể xuất hiện sớm hơn). Những đàn ong dú nào vượt qua được tháng 3 sẽ bắt đầu phục hồi. Lúc này, mình cần chuẩn bị để đàn nhanh chóng bùng nổ khi mưa về. Cách tốt nhất là chọn những tổ còn mạnh, có mẹ trẻ khỏe, để làm mẹ cho việc nhân đàn hay tách đàn vào tháng 4, tháng 5. Những tổ yếu, mẹ già, nên để yên để phục hồi, hoặc thậm chí loại bỏ nếu không còn hy vọng.

Mình cũng dọn sạch xung quanh tổ, bỏ những chiếc hộp cũ kỹ, sửa sang những chiếc còn tốt. Trời sắp mưa nên mình kiểm tra mái che, đảm bảo nước mưa không chảy vào tổ. Tổ ong dú không sợ mưa như ong mật, nhưng nước ngập tổ sẽ làm hỏng ấu trùng, hoặc ong bị bệnh nấm mốc.