Ong dú tháng 11 ở Trảng Bàng: nhân đàn trước khô hạn

Tháng 11 là cửa sổ vàng để nhân đàn ong dú ở Trảng Bàng. Mưa vẫn còn kéo dài nhưng không quá nhiều, hoa tràm nở dạc dạo, nguồn thức ăn vẫn ổn định. Sau tháng này, mùa khô sẽ kéo dài ba tháng liền, hoa khan, thức bì bị dọn sạch. Vì vậy, người nuôi cần vội vàng tách đàn con để chúng kịp phát triển lực lượng trước khi bước vào giai đoạn khó khăn.

Chọn tổ mẹ cho tách đàn

Không phải tổ nào cũng thích hợp làm mẹ. Mình chọn những tổ đã nuôi con ít nhất hai mùa, có mẹ khỏe mạnh, đẻ đều đặn. Tổ mẹ phải có đủ ong nuôi con, sáp đủ dày, không bị bệnh hay suy kiệt. Tránh chọn tổ quá trẻ hoặc quá già vì chúng sẽ yếu sau khi tách.

Quan sát tổ vào buổi sáng sớm, khi ong còn yên. Nếu thấy ong che phủ kín mặt sáp, mẹ đang đẻ liên tục, thức ăn dồi dào thì tổ đó là lựa chọn tốt. Tránh tổ có dấu hiệu chu đáo lấy mật quá mạnh vì sau tách chúng sẽ mất năng lực.

Kỹ thuật tách đàn an toàn

Mình tách đàn vào chiều tối, khi ong bay kiếm ăn gần hết. Dùng tổ mới sạch sẽ, không có mùi cũ. Lấy một phần sáp con có mẹ từ tổ mẹ—thường là 2 đến 3 bọng sáp chứa ấu trùng và bọ non. Lấy kèm theo một số lượng ong nuôi con từ tổ mẹ để chúng chăm sóc ấu trùng.

Đặt phần sáp con vào tổ mới ở vị trí trung tâm. Không nên lấy quá nhiều sáp vì tổ mẹ sẽ suy, nhưng cũng đủ để tổ con có nguồn thức ăn ban đầu. Đóng kín tổ con, để yên tại chỗ trong 2 đến 3 ngày để ong quen với nhà mới.

Quản lý đàn con sau tách

Những tuần đầu tiên là giai đoạn nhạy cảm. Tổ con cần được quan sát thường xuyên để đảm bảo ong nuôi con làm việc bình thường. Nếu thấy ong ít, ấu trùng bị bỏ rơi, phải bổ sung ong từ tổ khác hoặc từ tổ mẹ.

Cung cấp thức ăn bổ sung nếu hoa khan. Tháng 11 ở Trảng Bàng, hoa tràm còn nở nhưng không đủ nuôi cả tổ mẹ lẫn tổ con. Mình dùng nước đường loãng hoặc cơm nếp pha sẵn, để trong các bọng nhỏ gần lối vào tổ. Chú ý không nên bổ sung quá nhiều để tránh ong lười kiếm ăn.

Chuẩn bị cho mùa khô

Từ tháng 12 trở đi, Trảng Bàng sẽ vào mùa khô, cao su rụng lá, thực bì bị dọn sạch. Hoa chỉ còn lác đác ở một số cây ăn trái và hoa dại. Tổ con phải đạt lực nhất định để vượt qua giai đoạn này.

Tiếp tục bổ sung thức ăn cho cả tổ mẹ lẫn tổ con. Mình kiểm tra sáp và mật mỗi tuần, đảm bảo có đủ dự trữ. Nếu tổ nào yếu, tôi gộp vào tổ khác thay vì để chúng chết dần trong khó khăn.

Lỗi thường gặp khi tách đàn

Người nuôi mới thường lấy quá nhiều sáp con, làm tổ mẹ suy quá mức. Kết quả là tổ mẹ chết hoặc yếu kém, không thể phục hồi trước mùa khó. Mình chỉ lấy 2 đến 3 bọng sáp có ấu trùng, không lấy sáp mật vì tổ con sẽ ăn liền mà không biết tiết kiệm.

Lỗi khác là để tổ con ở gần tổ mẹ quá lâu. Ong tổ mẹ sẽ bay vào tổ con, làm loạn. Mình di chuyển tổ con ra chỗ khác sau 5 ngày, cách tổ mẹ ít nhất 5 mét để tránh nhầm lẫn.

Câu hỏi thường gặp