Người tính nuôi hay hỏi mỗi ngày mất bao nhiêu thời gian. Trả lời chung chung thì khó hình dung, nên kể lại một ngày cụ thể.
Ngày thường thôi, không phải ngày thu mật hay ngày có sự cố.
- Ngày thường chỉ mất chừng một tiếng, chia làm hai buổi
- Phần lớn thời gian là quan sát chứ không phải thao tác
- Việc nặng dồn vào vài đợt trong năm chứ không rải đều
- Cái khó không phải vất vả mà là giữ được đều đặn
Buổi sáng
Ra trại khoảng bảy giờ, lúc nắng vừa lên và ong bắt đầu ra. Đây là giờ đọc được nhiều nhất.
Đi một vòng, đứng trước mỗi tổ chừng một phút. Nhìn lượt ong ra vào, nhìn có mang phấn không, nhìn ống tổ. Không mở thùng.
Tổ nào thấy khác thường thì đứng lâu hơn, ghi lại. Phần lớn ngày thì không có gì, đi hết vòng chừng hai chục phút.
Sau đó kiểm chân chống kiến. Vào mùa khô thì làm kỹ hơn, mùa mưa thì thêm việc xem nước đọng và thùng có lung lay không.
| Giờ | Việc | Thời gian |
|---|---|---|
| 7h – 7h30 | Đi vòng quan sát cửa tổ | 20 phút |
| 7h30 – 8h | Kiểm chân chống kiến, phát quang | 20 phút |
| Trong ngày | Không đụng tới trại | — |
| 16h – 16h30 | Đi vòng lần hai, ghi sổ | 20 phút |
| Cuối tuần | Việc theo mùa: tỉa cây, gia cố, dọn | 1 – 2 giờ |
Giữa ngày và buổi chiều
Giữa trưa không ra trại. Nắng gắt, ong đang tập trung làm việc, mình vào chỉ gây xáo trộn.
Chiều khoảng bốn giờ đi vòng lần hai, ngắn hơn. Lúc này ong về nhiều, nhìn được lượng phấn mang về trong ngày.
Rồi ghi sổ. Mỗi tổ một dòng nếu có gì đáng ghi, tổ bình thường thì ghi gọn. Việc này mất mươi phút.
Vậy là hết một ngày thường. Tổng cộng chưa tới một tiếng.
Việc dồn theo mùa
Cái khiến người ta nghĩ nuôi ong vất vả không phải ngày thường mà là mấy đợt việc dồn trong năm.
Đầu mùa mưa: kiểm tra tổng thể, gia cố chống đổ, tỉa cành, chuẩn bị chỗ cho tổ tách.
Giữa mùa mưa: tách đàn. Đây là đợt nặng nhất, mỗi tổ mất cả buổi nếu làm cẩn thận.
Cuối mùa mưa: thu mật, lọc, đóng chai. Đợt này vừa nặng vừa phải sạch sẽ nên tốn thời gian.
Mùa khô: gần như không có việc gì ngoài chống kiến và để yên. Đây là quãng nhàn nhất.
Cái khó thật sự
Không phải vất vả. Việc nhẹ, không nặng nhọc, người lớn tuổi vẫn làm được.
Cái khó là đều đặn. Hai mươi phút mỗi buổi nghe ít, nhưng làm mỗi ngày suốt năm này qua năm khác mới là chuyện.
Người bỏ nghề thường không phải vì mệt, mà vì lơi dần. Bỏ vài tuần không thăm, kiến vào lúc nào không hay, mất một hai đàn, rồi nản.
Cách giữ đều là gắn việc thăm trại vào một thói quen sẵn có: đi ra ruộng thì tạt qua, uống cà phê sáng xong thì đi một vòng. Gắn được thì không phải cố gắng nữa.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Ra trại giữa trưa nắng gắt vì lúc đó rảnh
- Ngày nào cũng mở thùng vì nghĩ chăm nhiều là tốt
- Bỏ bê vài tuần rồi bù bằng một buổi làm thật kỹ
Câu hỏi thường gặp
Đi làm cả tuần thì nuôi được không?
Được với vài tổ, thăm vào sáng sớm hoặc chiều tối, cuối tuần làm việc lớn. Nhiều tổ thì khó.
Đi vắng một tháng thì sao?
Đàn đã ổn định và chống kiến tốt thì thường không sao. Nhờ người ngó qua mỗi tuần là yên tâm hơn.
Nuôi ong dú có cần sức khoẻ tốt không?
Không nặng nhọc. Việc nặng nhất là bê thùng lúc tách hoặc dời, mà cũng không thường xuyên.
Có cần học nghề ở đâu không?
Học từ người nuôi lâu năm trong vùng là nhanh nhất. Sách vở giúp hiểu nguyên tắc, còn thực tế phải nhìn tận mắt.
Trại bao nhiêu tổ thì phải thuê người?
Vài chục tổ vẫn một người làm được nếu bố trí gọn. Trên trăm tổ thì bắt đầu cần thêm tay vào mùa cao điểm.