Ong dú tháng 4–5 ở Trảng Bàng: từ khô cằn tới mưa bùng nổ

Tháng 4–5: Thời kỳ chuyển tiếp khó lường

Ở Trảng Bàng, tháng 4 là tháng cuối của mùa khô. Cao su đã rụng lá gần hết, thực bì được dọn sạch, hoa dại từ mùa trước cũng héo tàn. Đàn ong dú có thể chỉ còn sự tồn tại, không phát triển mạnh. Nhưng từ giữa tháng 4, những cơn mưa rào bắt đầu xuất hiện thưa thớt, kích thích hoa dại mọc lại và tràm bắt đầu nảy lộc.

Tháng 5 là tháng mưa chính thức. Mưa liên tục từ đầu tháng, hoa dại mọc rậm rạp, tràm nở hoa đầu tiên, và đây là lúc ong dú bắt đầu hoạt động sôi nổi. Người nuôi ở đây phần lớn là hộ gia đình với vườn vài sào tới vài mẫu, và hai tháng này quyết định xem năm nay có được mùa mật hay không.

Dấu hiệu đàn ong sẵn sàng cho mùa mưa

Khi bước vào tháng 4–5, mình quan sát những thay đổi trong tổ. Đàn bắt đầu tăng số lượng ong công, các bọng sáp được mở rộng, và hoạt động kiếm ăn tăng lên dù nguồn hoa vẫn còn ít. Nếu đàn yếu ở tháng 3, thì tháng 4–5 là cơ hội để nó hồi phục, vì thế không nên vội tách đàn hay can thiệp quá nhiều.

Mật bắt đầu tích tụ trở lại, mặc dù chưa nhiều. Người nuôi có thể nhận thấy bọng sáp có hơi ẩm, dấu hiệu cho thấy ong đang đưa mật về. Đây là giai đoạn dự phòng, chứ chưa phải thu hoạch.

Chăm sóc đàn qua hai tháng chuyển tiếp

Tháng 4, nếu đàn còn yếu sau mùa khô, mình cho thêm thức ăn bổ sung. Đường phèn pha loãng hoặc mật ong dú từ mùa trước là lựa chọn tốt. Lượng thức ăn không quá nhiều, chỉ để đàn không bị chết đói, khoảng 100–200 ml mỗi tuần cho một tổ yếu. Tránh để thức ăn bên ngoài tổ quá lâu, vì nó sẽ bị hư hoặc kéo các loài ong khác đến.

Từ giữa tháng 4 trở đi, khi mưa bắt đầu xuất hiện, mình giảm thức ăn bổ sung dần dần. Mưa kéo theo hoa dại mọc, nên ong có nguồn tự nhiên. Nếu cứ cho thức ăn khi hoa đã có, đàn sẽ lười kiếm ăn và chất lượng mật sẽ bị ảnh hưởng.

Những rủi ro thường gặp

Mưa rào ở Trảng Bàng tháng 4–5 thường kèm gió. Nếu tổ ong được đặt ở ngoài trời, mưa gió mạnh có thể làm hư hỏng lối vào tổ hoặc làm tổ bị lật. Người nuôi nên kiểm tra kỹ lưỡng vị trí đặt tổ, đảm bảo chúng có che phủ tốt nhưng vẫn thông thoáng. Đặt tổ dưới tán cây là giải pháp phổ biến ở đây.

Một rủi ro khác là côn trùng ăn mật. Khi hoa mọc lại và ong bắt đầu kiếm ăn, ruồi, ong bắp cũng hoạt động. Chúng có thể theo ong quay về tổ hoặc tấn công trực tiếp. Mình cần theo dõi cửa tổ, nếu thấy côn trùng lạ đông đảo thì tăng cường canh chừng hoặc điều chỉnh vị trí tổ.

Chuẩn bị cho mùa mưa chính thức

Tháng 5 là tháng mưa chính thức, đàn ong dú sẽ bắt đầu hoạt động mạnh mẽ. Người nuôi cần chuẩn bị công cụ thu hoạch: ống hút mật hoặc dụng cụ chắt nếu muốn thu mật. Tuy nhiên, không nên vội thu hoạch ở đầu mùa, vì mật đầu tiên thường được ong dùng để phục vụ đàn. Chỉ nên bắt đầu thu hoạch từ giữa tháng 6 trở đi, khi ong đã tích tụ đủ mật dự trữ.

Nếu có kế hoạch tách đàn, tháng 4–5 không phải thời điểm lý tưởng. Tách đàn khi nguồn hoa dồi dào hơn (từ tháng 6 trở đi) sẽ cho tỉ lệ sống cao hơn. Ở Đông Nam Bộ, tách đàn vào mùa mưa khi có hoa là quy tắc vàng.

Câu hỏi thường gặp