Nuôi 5 tổ hay 20 tổ trong vườn nhà là vừa sức

Câu hỏi này người mới hay đặt sai: hỏi vườn bao nhiêu mét vuông thì nuôi được mấy tổ.

Diện tích vườn gần như không liên quan. Cái quyết định là quanh đó có bao nhiêu hoa trong bán kính vài trăm mét, và mình có bao nhiêu thời gian.

Vùng ăn không dừng ở hàng rào

Ong dú bay quanh quẩn 300–500m. Nghĩa là vùng kiếm ăn của đàn phủ cả xóm chứ không riêng vườn nhà.

Vườn nhà nhỏ nhưng xung quanh là vườn cây ăn trái, bờ ruộng nhiều hoa dại thì vẫn nuôi được kha khá. Ngược lại vườn rộng mà quanh đó toàn cao su thuần hoặc đất trống thì nuôi ít cũng đã chật.

Cách ước lượng: đi bộ vòng quanh nhà bán kính chừng bốn trăm mét, xem có bao nhiêu chỗ có hoa quanh năm. Đó mới là con số đáng tin.

Mốc tham khảo cho vùng Đông Nam Bộ

Bảng dưới dựa trên các hộ nuôi quanh Trảng Bàng, chỉ là mốc để hình dung chứ không phải công thức.

Dấu hiệu nuôi quá dày

Đàn nào cũng lửng lơ, không đàn nào bứt lên. Quân vừa đủ, mật vừa đủ, năm này qua năm khác không khá hơn.

Sản lượng mật trên mỗi tổ giảm dần dù tổng số tổ tăng. Đây là dấu hiệu rõ nhất, và chỉ thấy được nếu có ghi chép.

Mùa thiếu hoa thì cả loạt cùng suy một lúc, vì tất cả đều ăn chung một nguồn đã cạn.

Gặp mấy dấu hiệu này thì hoặc trồng thêm hoa, hoặc chuyển bớt tổ sang chỗ khác, đừng cố nuôi thêm.

Thời gian mình có

Đây là giới hạn thật mà ít người tính. Mỗi tổ tuy ít việc nhưng cộng lại thì đáng kể: kiểm tra, dọn kiến, thu mật, tách đàn.

Người đi làm giờ hành chính, cuối tuần mới rảnh, thì mươi tổ là vừa. Nhiều hơn thì có tuần bỏ bê, mà bỏ bê đúng lúc kiến vào là mất đàn.

Cách làm hợp lý là tăng dần. Năm nay năm tổ, thấy nhẹ nhàng thì sang năm lên mười. Tăng theo sức mình chứ không theo tham vọng.

Có một mốc dễ nhận: khi bắt đầu thấy ngại ra thăm tổ vào cuối tuần, hoặc bỏ qua vài tuần liền mà vẫn thấy bình thường, thì đó là lúc đã quá số. Nuôi ong dú không nặng nhọc nhưng cần đều, mà đều mới là thứ khó giữ.

Những chỗ người nuôi hay vấp

• Tính số tổ theo diện tích vườn thay vì theo nguồn hoa
• Nhân đàn tối đa mỗi năm cho tới khi cả trại cùng yếu
• Nuôi nhiều hơn thời gian mình có thể chăm

Câu hỏi thường gặp

Hai tổ đặt cách nhau bao xa là đủ?

Một tới hai mét, cửa quay hướng khác nhau. Đặt sát quá thì ong hay bay nhầm tổ.

Nuôi nhiều tổ thì mật mỗi tổ có giảm không?

Có, nếu vượt quá sức chứa của nguồn hoa quanh đó. Tổng mật có thể vẫn tăng nhưng mỗi tổ yếu đi, và mùa khó thì rủi ro cao hơn.

Nhà phố có nuôi được không?

Được vài tổ nếu có ban công hoặc sân thượng và quanh đó có cây xanh. Đừng kỳ vọng nhiều mật.

Có nên đặt tổ ở nhiều điểm khác nhau không?

Nên, nếu vườn rộng. Chia thành vài cụm cách nhau vài trăm mét thì mỗi cụm có vùng ăn riêng, đỡ tranh nhau.

Bao lâu thì biết mình đang nuôi quá sức?

Sau một mùa khô. Đó là lúc mọi giới hạn lộ ra hết.