Hàng rào, lối đi và chỗ đặt thùng trong vườn nhà

Đặt tổ ở đâu thì phần lớn người nuôi chỉ nghĩ tới nắng và gió. Nhưng còn hai thứ nữa quyết định về sau: đường bay của ong và đường đi của mình.

Bố trí sai thì hoặc là ong bay ngang lối đi suốt ngày, hoặc là mình ngại vào nên bỏ bê.

Đường bay của ong

Ong dú ra khỏi tổ thường bay thẳng một đoạn rồi mới toả ra. Đoạn thẳng đó chính là đường bay chính.

Nếu cửa tổ quay thẳng vào lối đi, vào chỗ ngồi uống nước, hay vào cửa nhà, thì suốt ngày có ong bay ngang mặt. Không nguy hiểm vì ong dú không đốt, nhưng phiền và người nhà sẽ than.

Cách xử lý: quay cửa tổ ra hướng trống, hoặc đặt một tấm chắn hay bụi cây cách cửa tổ khoảng một mét. Ong sẽ bay vòng lên cao rồi mới toả, không cắt ngang tầm người nữa.

Lối đi cho mình

Chừa lối rộng đủ để đứng thao tác trước mỗi tổ, khoảng nửa mét trở lên. Hẹp quá thì lúc mở thùng phải xoay xở, dễ va đổ.

Lối đi nên khô ráo, nhất là mùa mưa. Chỗ lầy lội thì mình ngại vào, mà ngại vào là bỏ bê.

Nếu vườn rộng thì làm lối chính đi qua giữa các cụm, mỗi cụm rẽ nhánh vào. Không cần lát gạch, chỉ cần phát quang và giữ khô.

Nghe nhỏ nhặt nhưng đây là thứ quyết định mình có đi thăm tổ đều đặn hay không.

Đặt thành cụm hay rải đều

Rải đều khắp vườn nghe hợp lý vì mỗi tổ có vùng ăn riêng. Nhưng thực tế thì bất tiện: đi thăm mất thời gian, dễ sót tổ, khó nhớ tổ nào đã kiểm.

Đặt thành cụm vài tổ, các cụm cách nhau vài chục mét, là cách dung hoà. Vừa đỡ tranh nguồn ăn vừa tiện chăm.

Trong cụm thì các tổ cách nhau một hai mét, cửa quay hướng khác nhau để ong không bay nhầm.

Mỗi cụm nên có đặc điểm dễ nhớ: cạnh cây gì, gần góc nào. Đánh số tổ theo cụm thì tra sổ nhanh hơn.

Chừa chỗ cho về sau

Đây là thứ hay quên. Năm đầu đặt kín chỗ đẹp nhất, tới lúc tách đàn không còn nơi đặt tổ con.

Khi bố trí ban đầu nên chừa sẵn vài chỗ trống trong mỗi cụm. Tổ con tách ra đặt ngay đó, gần tổ mẹ nhưng khác hướng cửa.

Cũng nên chừa một khu dự phòng ở chỗ khác hẳn, để khi cần dời tổ yếu sang thử thì có sẵn nơi.

Vườn nhỏ thì càng phải tính trước, vì không có chỗ xoay.

Những chỗ người nuôi hay vấp

• Quay cửa tổ vào lối đi hoặc cửa nhà cho tiện quan sát
• Đặt kín hết chỗ đẹp ngay năm đầu
• Đặt tổ chỗ khó vào rồi vài tháng sau bỏ bê

Câu hỏi thường gặp

Ong dú bay ngang người có sao không?

Không sao vì chúng không đốt. Nhưng bay ngang mặt suốt ngày thì phiền, nhất là với người nhà chưa quen.

Đặt tổ trước nhà có được không?

Được nếu cửa tổ không quay thẳng vào cửa chính và có khoảng cách. Nhiều nhà đặt ngay hiên vẫn ổn.

Nên đặt bao nhiêu tổ một cụm?

Vài tổ tới chừng chục tổ tuỳ vườn. Quá nhiều một chỗ thì tranh nguồn ăn và dễ lây lan khi có sự cố.

Có cần đánh dấu lối đi không?

Với vườn rộng thì nên, ít nhất là phát quang rõ. Vườn nhỏ thì không cần.

Dời tổ sang chỗ khác trong vườn có sao không?

Ong phải định vị lại vài ngày. Chỉ dời khi thật cần, và dời một lần cho dứt điểm chứ đừng dời đi dời lại.