Vì sao không nên vắt kiệt mật của đàn

Nhìn bọng mật đầy thì ai cũng muốn lấy hết. Lấy hết thì năm đó được nhiều thật.

Nhưng mật trong tổ không phải phần dư, nó là vốn để đàn sống qua mùa khó. Lấy sạch nghĩa là đẩy đàn vào mùa khô với hai bàn tay trắng.

Mật trong tổ dùng để làm gì

Đàn ong dú không tích mật để cho người lấy. Đó là kho lương cho những ngày không ra ngoài được: mưa dầm, mùa hết hoa, hoặc khi đàn đang nuôi nhiều ấu trùng.

Ở Đông Nam Bộ, quãng tháng 1 tới 3 gần như không có gì ngoài kia. Đàn sống hoàn toàn bằng phần đã tích từ mùa mưa.

Lấy hết vào tháng 11–12 nghĩa là cắt đúng phần đó. Đàn vẫn sống được vài tuần, rồi suy dần, và tới tháng 2–3 thì nhiều đàn không qua nổi.

Lấy bao nhiêu là hợp lý

Không có công thức chính xác vì còn tuỳ sức đàn và mùa. Nguyên tắc là chỉ lấy phần dư rõ ràng, và lấy ít hơn vào những năm mùa hoa kém.

Dấu hiệu đàn bị lấy quá tay

Ngay sau khi thu thì chưa thấy gì, đàn vẫn hoạt động bình thường vài tuần.

Vấn đề lộ ra khi vào mùa thiếu hoa. Lượt ong ra vào giảm mạnh dù trời nắng. Ong về ít mang phấn. Chúa giảm đẻ, quân hao dần.

Nặng hơn thì thấy ong thợ kéo ấu trùng ra ngoài. Đó là đàn tự cắt bớt miệng ăn để sống, và là dấu hiệu đã rất nguy.

Tới lúc đó thì cho ăn cũng chỉ cứu vãn phần nào, đàn khó về lại như cũ trong năm đó.

Tính đường dài

So sánh đơn giản: một đàn bị vắt kiệt cho nhiều mật một năm rồi suy, phải mất một hai năm gây lại hoặc mất hẳn.

Một đàn được chừa đủ thì cho ít hơn mỗi năm nhưng cho đều, và còn tách ra được đàn mới.

Cộng qua năm năm thì cách thứ hai hơn hẳn, chưa kể không phải mua tổ thay thế.

Ở trại, nguyên tắc là thà bỏ một đợt thu còn hơn để một đàn suy. Đàn là tài sản, mật chỉ là hoa lợi.

Cách nghĩ này cũng thay đổi luôn cách bán hàng. Khi khách hỏi vì sao mật ít và đắt, câu trả lời rõ ràng: vì trại không vắt kiệt đàn. Người mua hiểu chuyện thường quý điều đó, và họ quay lại năm sau.

Những chỗ người nuôi hay vấp

• Thu hết vì nghĩ mật để lâu trong tổ sẽ hỏng
• Thu vào tháng 12 sát mùa khô
• Thu mật từ đàn mới tách trong năm đầu

Câu hỏi thường gặp

Mật để trong tổ lâu có hỏng không?

Không. Trong bọng kín mật giữ được rất lâu, đó chính là cách đàn dự trữ.

Một năm thu mấy lần là hợp lý?

Ở Đông Nam Bộ thường một lần vào cuối mùa mưa. Nơi nguồn hoa rất dồi dào có thể thêm một đợt nhỏ.

Làm sao biết phần nào là dư?

Nhìn tổng lượng bọng mật so với sức đàn, và nghĩ tới quãng thiếu hoa phía trước. Không chắc thì lấy ít lại.

Đàn bị vắt kiệt có cứu được không?

Cho ăn đều và để yên thì nhiều đàn qua được, nhưng mất cả năm để hồi. Phòng vẫn hơn.

Người mua tổ hứa sản lượng cao có phải họ vắt kiệt không?

Nhiều trường hợp là vậy. Con số đẹp thường tính theo cách thu cạn, làm theo là mất đàn.