Tháng nào ở Tây Ninh nên hạn chế can thiệp vào tổ

Người mới hay nghĩ chăm nhiều là tốt. Với ong dú thì ngược lại: phần lớn thời gian, việc đúng nhất là để yên.

Nhất là vào mấy quãng dưới đây, mỗi lần mở thùng đều lấy đi của đàn nhiều hơn là cho.

Vì sao mở thùng lại tốn của đàn

Mỗi lần mở là phá lớp nhựa cây đàn đã trám kín. Đàn phải làm lại, tốn sáp và nhựa, tốn công của ong thợ.

Nhiệt độ và độ ẩm trong tổ bị xáo trộn. Đàn phải mất một lúc mới ổn định lại, trong lúc đó chúa thường ngừng đẻ.

Chưa kể mở ra là mở luôn đường cho kiến và ruồi ký sinh nhòm ngó, nhất là nếu làm vào lúc đàn đang yếu.

Với đàn khoẻ giữa mùa hoa thì mấy chuyện đó không đáng kể. Với đàn đang đói thì đó là gánh nặng thật.

Quãng tháng 1 tới 3

Đây là quãng nặng nhất trong năm ở vùng này. Cao su rụng lá, thực bì bị dọn, hoa dại tàn vì khô.

Đàn sống bằng dự trữ, chúa giảm đẻ, quân hao dần. Nhìn vào thấy đàn chậm chạp, nhiều người lo nên mở ra kiểm tra liên tục.

Mở càng nhiều đàn càng đuối. Việc đúng là để yên, chỉ nhìn cửa tổ, và bảo đảm chống kiến vì đây cũng là mùa kiến mạnh nhất.

Nếu thật sự thấy dấu hiệu đói nặng thì cho ăn ít và đều, nhưng đó là chữa cháy chứ không phải chăm sóc.

Nhìn từ ngoài thay cho mở thùng

Phần lớn thông tin cần biết đều đọc được ở cửa tổ.

Lượt ong ra vào cho biết sức đàn. Ong mang phấn cho biết đàn có đang nuôi ấu trùng không. Ống vào tổ dày hay mỏng cho biết đàn đang lên hay xuống. Xác ong trước cửa cho biết có chuyện gì bất thường.

Đứng nhìn năm phút mỗi tuần, ghi một dòng vào sổ. Vậy là đủ cho phần lớn tình huống, mà không làm phiền ai.

Mở thùng để dành cho lúc thật cần: nghi có vấn đề, chuẩn bị thu mật, hoặc kiểm tra sau sự cố.

Khi nào buộc phải mở

Có dấu hiệu bất thường rõ: xác ong nhiều trước cửa, ong bò lổm ngổm không bay được, mùi lạ từ thùng, ong tha ấu trùng ra ngoài.

Sau đợt ngập hoặc mưa lớn kéo dài, cần kiểm ẩm mốc bên trong.

Trước khi thu mật, để xem lượng dự trữ có đủ dư hay không.

Ngoài mấy trường hợp đó thì cứ để yên. Đàn ong dú không cần mình nhiều như mình tưởng.

Những chỗ người nuôi hay vấp

• Mở thùng kiểm tra hằng tuần vì lo lắng
• Mở thùng vào giữa trưa nắng gắt cho dễ nhìn
• Can thiệp vào đàn đang đói giữa quãng thiếu hoa

Câu hỏi thường gặp

Bao lâu mở thùng một lần là hợp lý?

Với đàn bình thường, khoảng một lần mỗi tháng vào mùa thuận là đủ. Mùa khó thì hạn chế hơn nữa.

Mở thùng bao lâu thì đàn hồi lại?

Vài ngày để trám lại và ổn định nhiệt. Mở nhiều lần liên tiếp thì đàn không kịp hồi.

Có nên mở thùng vào ban đêm không?

Không. Ong ở nhà đủ, xáo trộn mạnh hơn. Sáng sớm hoặc chiều mát là hợp lý.

Nhìn cửa tổ có biết được đàn có chúa không?

Gián tiếp: thấy ong non tập bay trước cửa nghĩa là có lứa mới, tức là có chúa đang đẻ.

Đàn mới mua về khi nào mở kiểm tra được?

Sau ít nhất một tuần, và nên đợi tới lúc thấy ong ra vào ổn định, có mang phấn.