Lịch hoa Đông Nam Bộ theo tháng cho người nuôi ong dú

Người nuôi lâu năm không nhìn đàn ong để quyết định làm gì. Họ nhìn lịch hoa.

Đàn mạnh hay yếu phần lớn do ngoài kia có gì ăn, chứ không do mình chăm giỏi tới đâu. Nắm được nhịp hoa của vùng thì mọi việc khác tự sắp vào đúng chỗ.

Nhịp chung của vùng

Đông Nam Bộ có hai mùa rõ. Mùa mưa từ tháng 5 tới tháng 11, mùa khô từ tháng 12 tới tháng 4. Nhưng nhịp hoa không trùng khít với nhịp mưa.

Đầu mùa mưa là lúc bùng nổ: cỏ dại, cây bụi, hoa vườn cùng nở. Cuối mùa mưa vẫn còn đều. Sang mùa khô thì tuỳ vườn, chỗ nào có cây ăn trái ra hoa sớm thì còn, chỗ nào trồng thuần cao su thì gần như trắng.

Vì sao tháng 1 tới 3 là quãng khó

Ba chuyện xảy ra cùng lúc. Cao su rụng lá rồi ra lá non, không cho gì. Cỏ dại dưới tán bị dọn để phòng cháy. Nắng gắt làm hoa dại còn sót cũng tàn nhanh.

Đàn không chết nhưng chững hẳn. Chúa giảm đẻ, quân hao dần, dự trữ vơi. Nhiều người thấy vậy tưởng đàn bệnh, mở thùng kiểm tra liên tục, càng làm đàn mệt.

Việc đúng trong quãng này là để yên. Không tách, không thu mật, không xáo trộn. Nếu dự trữ cạn thật thì cho ăn ít và đều, ngưng ngay khi thấy ong mang phấn về lại.

Trồng gì để lấp quãng trống

Đây là cách bền hơn cho ăn. Vài loại chịu khô tốt và ra hoa lệch mùa, trồng thành vạt quanh khu đặt tổ.

Cúc quỳ và sao nhái dễ trồng, nở dài ngày. É trắng, húng quế để ra hoa cũng cho phấn. Hoa mười giờ trồng thành mảng, chịu nắng tốt.

Cây lâu năm thì có keo lá tràm, một số cây ăn trái ra hoa sớm. Trồng lâu mới có kết quả nhưng dùng được nhiều năm.

Không cần diện tích lớn. Một dải vài chục mét vuông quanh khu tổ đã đỡ được nhiều.

Tự ghi lịch cho vườn mình

Lịch trên là khung chung của vùng, còn vườn nhà anh có thể lệch cả tháng.

Cách làm đơn giản: mỗi tuần ghi một dòng, cây gì đang nở, ong về có mang phấn không, màu phấn gì. Ghi một năm là có lịch riêng, chính xác hơn mọi bảng tham khảo.

Ở trại, cuốn sổ này còn dùng để đối chiếu năm nay với năm ngoái. Năm nào mưa sớm, năm nào khô dài, nhìn lại là biết vì sao sản lượng chênh.

Những chỗ người nuôi hay vấp

• Tách đàn vào tháng 12 vì thấy đàn còn mạnh, tới tháng 1 hết hoa là đuối
• Thu mật cạn vào cuối mùa mưa, không chừa dự trữ cho mùa khô
• Dọn sạch cỏ dại dưới tán ngay giữa quãng thiếu hoa

Câu hỏi thường gặp

Quãng thiếu hoa kéo dài bao lâu?

Thường bốn tới tám tuần. Năm nào mưa trái mùa sớm thì ngắn hơn, năm khô kéo dài có khi tới ba tháng.

Có nên chuyển tổ đi vùng khác theo mùa hoa không?

Với ong dú thì thường không đáng. Chúng bay hẹp, quen chỗ, dời đi dời lại dễ suy. Trồng bổ sung tại chỗ hiệu quả hơn.

Cao su có cho mật không?

Không đáng kể cho ong dú. Vườn cao su chủ yếu có giá trị nhờ lớp cây bụi và cỏ dại mọc dưới tán.

Mùa mưa nhiều quá thì ong có đói không?

Có những ngày mưa dầm liên tục ong không ra được, nhưng nếu trước đó tích đủ thì không sao. Mưa dầm kéo dài cả tuần mới đáng lo.

Làm sao biết đàn sắp hết dự trữ?

Nhìn cửa tổ: ong ra vào thưa dần dù trời nắng, ít con mang phấn. Nặng hơn thì mở thùng thấy bọng mật rỗng, ong kéo ấu trùng ra ngoài.