Hoa điều — nguồn mật lớn nhưng ngắn ngày

Vùng Đông Nam Bộ nhiều điều, và mùa điều nở là một trong mấy đợt rộ nhất trong năm.

Nhưng đợt này ngắn, và đi kèm một rủi ro mà nhiều người không để ý.

Đặc điểm của đợt hoa điều

Điều thường nở vào giai đoạn khô, khi phần lớn nguồn khác đã cạn. Vì vậy nó rất quý với đàn ong.

Đợt nở tập trung, cả vùng cùng lúc, kéo dài vài tuần rồi hết. Trong thời gian đó lượng hoa rất lớn.

Đàn đủ quân sẵn thì tận dụng được nhiều. Đàn mỏng thì mùa qua mà chẳng tích được bao nhiêu, vì không đủ ong đi lấy.

Đó là lý do việc chuẩn bị phải làm từ trước chứ không phải khi hoa đã nở.

Rủi ro từ vườn điều

Điều là cây hay được phun thuốc, nhất là giai đoạn ra hoa đậu trái để phòng bọ xít muỗi và thán thư.

Nghĩa là đúng lúc ong đổ về nhiều nhất cũng là lúc vườn hay phun nhất. Đây là rủi ro lớn và có thật.

Cách xử lý: hỏi trước lịch phun của vườn lân cận nếu quen biết. Đặt tổ ở phía có nguồn hoa khác thay vì đặt sát vườn điều.

Nếu vườn điều là của mình thì cân nhắc phun vào chiều muộn, chọn nhóm thuốc ít hại, hoặc chỉ phun cục bộ chỗ có sâu bệnh.

Sau mùa điều

Hết mùa điều thường là vẫn còn trong mùa khô, nguồn khác chưa có. Đàn vừa tích được một ít lại phải ăn dần vào đó.

Vì vậy không nên thu mật ngay sau mùa điều dù thấy bọng đầy. Phần đó là vốn cho quãng trống phía trước.

Cũng không nên tách đàn lúc này, vì tổ con sẽ phải vào quãng thiếu hoa ngay khi vừa tách.

Việc nên làm là để yên và chờ mùa mưa. Thu mật để tới cuối mùa mưa mới hợp lý.

Nếu quanh nhà không có điều

Không sao, chỉ là thiếu một đợt rộ. Nhiều vùng vẫn nuôi tốt nhờ nguồn khác.

Điều đáng làm là biết vườn mình có đợt rộ vào tháng nào, cây gì. Mỗi vườn có nhịp riêng.

Ghi lại vài năm là ra lịch của vườn nhà, chính xác hơn mọi bảng tham khảo chung.

Cách ghi đơn giản nhất là mỗi tuần một dòng: cây gì đang nở, ong về mang phấn màu gì, cửa tổ nhộn nhịp hay thưa. Một năm sau đọc lại là thấy rõ vườn mình rộ vào tháng nào và hụt vào tháng nào, từ đó sắp lịch tách đàn với thu mật cho khớp.

Những chỗ người nuôi hay vấp

• Thu mật ngay sau mùa điều vì thấy bọng đầy
• Tách đàn ngay sau đợt rộ ngắn ngày
• Đặt tổ sát vườn điều đang canh tác

Câu hỏi thường gặp

Mật hoa điều có vị gì đặc biệt không?

Có hương riêng, thường được đánh giá cao. Nhưng ong dú ăn tạp nhiều nguồn nên mật hiếm khi thuần một loại hoa.

Mùa điều kéo dài bao lâu?

Thường vài tuần, tuỳ năm và tuỳ giống điều. Cả vùng nở gần như cùng lúc.

Có nên chuyển tổ tới gần vườn điều không?

Với ong dú thì không đáng, vì chúng quen chỗ và dời đi dễ suy. Trồng bổ sung tại chỗ bền hơn.

Vườn điều nhà mình có nên nuôi ong không?

Được nếu chấp nhận điều chỉnh cách phun thuốc. Không đổi được thì nên đặt tổ ở khu khác.

Sau mùa điều đàn có yếu đi không?

Không yếu ngay, nhưng bắt đầu ăn vào dự trữ. Đó là lý do không nên lấy mật lúc này.